Kəşfiyyat quyularının qazılması
Faydalı qazıntıların və yeraltı suların axtarışı üçün kern nümunəli kəşfiyyat qazması.
Kəşfiyyat quyuları ərazinin yeraltı quruluşunu öyrənmək, faydalı qazıntının və ya suyun olub-olmadığını, onun dərinliyini və həcmini müəyyən etmək üçün qazılır. Yataq işlənməyə başlamazdan və ya böyük investisiya qərarı verilməzdən əvvəl ərazi haqqında etibarlı məlumatı yalnız belə quyular verir.
Hansı işlərdə istifadə olunur
- Filiz yataqlarının kəşfiyyatı — metal filizlərinin yayılmasının, qalınlığının və tərkibinin öyrənilməsi.
- Tikinti materialları — əhəngdaşı, gil, qum-çınqıl və üzlük daşı karxanaları üçün ehtiyatın qiymətləndirilməsi.
- Yeraltı su axtarışı — böyük su təchizatı layihələrindən əvvəl su daşıyan layların tapılması.
- Mövcud yataqlarda əlavə kəşfiyyat — ehtiyatın dəqiqləşdirilməsi və hasilat planının yenilənməsi.
Kern qazması (wireline)
Kəşfiyyatda əsas üsul kern qazmasıdır. Almaz balta süxuru halqa şəklində kəsir, ortada qalan silindr, yəni kern, kern borusunun içinə daxil olur. Wireline sistemində kern borusu bütün qazma boruları çıxarılmadan, kəndir vasitəsilə boruların içindən yuxarı qaldırılır. Bu, dərin quyularda vaxta böyük qənaət edir.
Kernin keyfiyyəti kern çıxımı ilə ölçülür: qazılan metrin neçə faizinin kern kimi çıxarıldığı. Çıxım nə qədər yüksək olsa, geoloji təsvir və analiz bir o qədər etibarlı olur. Ona görə də qazma rejimi, yuyucu məhlul və alət süxura görə seçilir.
Ölçü seçimi
| Ölçü | Quyu diametri | Kern diametri | Adətən harada istifadə olunur |
|---|---|---|---|
| PQ | 122,6 mm | 85,0 mm | yumşaq və dağılan süxurlar, böyük həcmli nümunə |
| HQ | 96,0 mm | 63,5 mm | kəşfiyyatın ilk mərhələsi, çatlı süxurlar |
| NQ | 75,7 mm | 47,6 mm | ən geniş yayılmış ölçü, dərinlik və nümunə arasında balans |
| BQ | 60,0 mm | 36,5 mm | dərin quyular, daha sürətli və ucuz qazma |
Çətin kəsiklərdə quyu böyük ölçü ilə başlanır, sonra kiçik ölçüyə keçilir. Belə halda yuxarı ölçünün boruları qoruyucu boru rolunu oynayır.
Kernlə iş
- Kern qaldırılan kimi qutulara dərinlik ardıcıllığı ilə yığılır.
- Hər reysin başlanğıc və son dərinliyi ara bloklarla qeyd olunur.
- Kern çıxımı ölçülür və jurnala yazılır.
- Qutular nişanlanır və fotoşəkilləri çəkilir.
- Geoloji təsvirdən sonra nümunələr laboratoriya üçün seçilir və qablaşdırılır.
İş ardıcıllığı
- Layihənin, quyuların yerlərinin, dərinliyinin və ölçüsünün razılaşdırılması.
- Meydançanın hazırlanması, su və giriş yolunun təşkili.
- Qazma, kernin qutulara yığılması və gündəlik hesabat.
- Quyunun ləğvi və ya müşahidə üçün saxlanılması, ərazinin təmizlənməsi.
- Qazma jurnallarının, fotoşəkillərin və kern qutularının sifarişçiyə təhvil verilməsi.
Müraciət edərkən ərazinin yerini, quyuların sayını və dərinliyini, tələb olunan kern ölçüsünü və gözlənilən süxurları bildirin. Geoloji məlumat yoxdursa, onu da deyin: ölçü və alət seçimində kömək edərik.